X

1913: Louis Weber i Phonophor

W 1878 roku Werner von Siemens zbudował telefon z magnesem podkowiastym, co znacznie poprawiło jakość dźwięku w tym urządzeniu. Doprowadziło to do odkrycia, że osoby niedosłyszące dużo lepiej rozumiały swojego rozmówcę, kiedy jego głos był elektronicznie wzmocniony. Obserwacja ta stanowiła punkt wyjścia do opracowania przez Louisa Webera w 1911 roku pierwszego urządzenia Siemens służącego poprawie słyszenia – Esha-Phonophoru. Miał on za zadanie wzmacniać dźwięki bez zakłóceń, będąc jednocześnie możliwie najmniejszym. Choć początkowo miało to być jedno urządzenie opracowane dla przyjaciela firmy, to odniosło ono wielki sukces. W grudniu 1913 roku rozpoczęto jego seryjną produkcję, co stanowiło początek długiej i pomyślnej historii aparatów słuchowych Siemens.

Louis Weber, 1913

Louis Weber, 1913

Berlin, lato 1911 roku: Carl Kloenne, dyrektor Deutsche Bank, miał kłopoty ze słyszeniem. Marzył o elektrycznym aparacie słuchowym. Jego znajomy, profesor August Raps, był kierownikiem fabryki Wernerwerk położonej w berlińskiej dzielnicy Siemensstadt, gdzie w tamtym czasie produkowano telefony. Raps powierzył swojemu asystentowi, Louisowi Weberowi, zadanie stworzenia urządzenia, które pomogłoby Kloenne’owi radzić sobie z jego poważną utratą słuchu. Pierwsze modele nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, ale w końcu Weberowi udało się zbudować urządzenie, które sprostało wszystkim wygórowanym wymaganiom:„Z sentymentem wspominam dzień, kiedy Carl Kloenne powiedział mi, wyraźnie poruszony, że nowy aparat słuchowy umożliwił mu ponownie komunikować się bez przeszkód po raz pierwszy od dłuższego czasu”.

Wernerwerk I, około 1913

Wernerwerk I, około 1913

W fabryce Wernerwerk w Siemensstadt, Weber pracował nad udoskonaleniem głośników i mikrofonów w systemach telefonicznych.
W 1911 roku, kiedy zaczął on tworzyć „urządzenie dla osób z wadami słuchu”, na rynku były już dostępne elektroniczne aparaty słuchowe innych producentów. Były one jednak bardzo duże, co czyniło je ciężkimi i łatwo zauważalnymi. Projektując swój aparat słuchowy Weber starał się koncentrować nie tylko na poprawianiu jakości dźwięku. Urządzenie to, jak mawiał, miało być „możliwie najmniejsze, aby nie stanowiło nadmiernego obciążenia dla użytkownika”. Po licznych próbach udało mu się stworzyć bardzo wrażliwy mikrofon węglowy. Dwa takie mikrofony połączył z małą słuchawką i 3-woltową baterią. Weber zaniósł swoje urządzenie do Kloenne’a, aby „ pomogło mu w zakresie, w jakim inne rozwiązania zawiodły […]. Znów się jednak nie udało.” Później Weber podjął „ostatnią, desperacką próbę” – stosowaną wcześniej pojedynczą słuchawkę zastąpił podwójną słuchawką i ponownie udał się na spotkanie z Kloenne’em. Kiedy dyrektor Deutsche Banku zobaczył podwójną słuchawkę stwierdził, że nie ma sensu jej wypróbowywać, ponieważ na jedno ucho zupełnie nie słyszał. Weberowi w końcu udało się go przekonać do sprawdzenia urządzenia i „kto by pomyślał, Carl Kloenne zaczął słyszeć nawet uchem, które uważał za niesłyszące, aż cały się rozpromienił”.

Skuteczność wynalazku Webera sprawiła, że firma Siemens & Halske zdecydowała się wprowadzić na rynek aparat słuchowy pod nazwą Esha-Phonophor. Słowo „Esha”, wymawiane „es-ha”, odzwierciedlało niemiecką wymowę S&H, często stosowanego
w tamtym okresie skrótu nazwy firmy. Produkt wprowadzono do obrotu w różnych wersjach pod koniec 1913 roku. W specjalnej wersji dla pań, mikrofon i bateria znajdowały się w damskiej torebce. W innym wydaniu aparat przybierał formę składanego aparatu, popularnego wówczas urządzenia, uzupełnionego dyskretnym skórzanym paskiem. Osoby niedosłyszące już na początku mogły wybrać spośród jednego, dwóch lub nawet czterech mikrofonów, aby konfiguracja była dostosowana do ich utraty słuchu.

Phonophor w damskiej torebce, 1914

Phonophor w damskiej torebce, 1914

Technologia Webera była stosowana przez długi czas, choć w zmodyfikowanej formie i przy wykorzystaniu lepszych materiałów. Rok po powstaniu Phonophoru, Weber opracował małe urządzenie, które nazwał „telefonem usznym”, i które służyło jako słuchawka dla operatorów centrali telefonicznej. Słuchawka ta, nazywana też „orzeszkiem” ze względu na swój kształt, z wyglądu przypominała współczesne słuchawki douszne. Była wyposażona w membranę wykonaną ze zwierzęcej błony bębenkowej. Niedługo potem w nowszych modelach Phonophoru zaczęto alternatywnie oferować takie słuchawki. Jeden z tych nowych modeli sprezentowano w 1922 r. znanemu odkrywcy promieniowania X Wilhelmowi Conradowi Röntgenowi, po tym jak pracownicy Siemens & Halske dowiedzieli się o jego utracie słuchu.

Mężczyzna z Phonophorem

Mężczyzna z Phonophorem